کتاب شمه‌‌ای از سیره و خاطرات درس‌آموز استاد شهید آیت‌الله مرتضی مطهری (ره)، مجموعه‌ای نفیس و خواندنی است که به همت سیدعلی حسینی‌نژاد گردآوری شده و دریچه‌ای است به زندگی پربار و شخصیت چندبُعدی یکی از بزرگ‌ترین متفکران و معلمان معاصر ایران، استاد شهید مرتضی مطهری. آنچه این کتاب را از یک زندگینامهٔ معمولی متمایز می‌کند، رویکرد درس‌آموز آن است؛ یعنی هر بخش از خاطرات و سیرهٔ استاد، نه صرفاً یک روایت تاریخی، بلکه پند و عبرتی برای مخاطب امروزی محسوب می‌شود.

این کتاب شخصیت استاد مطهری را در ساحت‌های زیر بررسی می‌کند:

نخست، ایشان در جایگاه معلم و مربی برجسته، بر تحصیل در رشته‌های موردنیاز کشور، مطالعهٔ مستمر و عشق به تدریس تأکید داشتند. رویکردشان در تربیت، مبتنی بر آزادی انتخاب و دوری از اجبار بود و با نوجوانان ارتباطی صمیمی و همراه با حساسیت بر مبانی عقیدتی برقرار می‌کردند. در اخلاق فردی و خانوادگی، ساده‌زیستی، پرهیز از تشریفات، صبر و پشتکار، و مهربانی با همسر و نیکی به والدین، از صفات برجستهٔ ایشان بود که ریشه در ارزش‌های اسلامی داشت.

از نظر رویکرد علمی و پژوهشی، استاد چهره‌ای نوگرا، خردگرا و قرآن‌محور داشت. به نقدپذیری از شاگردان شهره بود، بر انصاف در نقد مخالفان و ردّ اصل «هدف وسیله را توجیه می‌کند» تأکید می‌ورزید، و در کنار تلاش علمی، فروتنیِ اقرار به ندانستن را به‌خوبی به نمایش می‌گذاشت. در تعهد اجتماعی و انقلابی، حضور فعال در دفاع از اسلام، نشر معارف اسلامی حتی در مجلات ضداسلامی، ترویج حجاب در دانشگاه، و معاشرت با دانشگاهیان را پی می‌گرفت. با زیرکی و ملایمت، روشنفکران و جوانان را جذب می‌کرد و هرگز درس را تعطیل نمی‌گذاشت.

و سرانجام در سبک زندگی و مدیریت زمان، مطالعه و نوشتنِ بی‌وقفه، بهره‌گیری از هر فرصت، و تحصیل در شرایط سخت مالی، از ویژگی‌های او بود. دادن نمرهٔ بالاتر از بیست به شاگردان ممتاز، نشان از نگاه ویژه‌اش به استعدادیابی و پرورش نخبگان داشت. به‌اجمال، این کتاب نه یک زندگینامهٔ خشک، بلکه مرشدنامه‌ای عملی برای معلمان، دانشجویان، طلاب و هر جویندهٔ حقیقت است که به‌دنبال الگویی جامع از یک انسان متعهد در تراز انقلاب اسلامی می‌گردد.