این مجموعه18جلدی شامل یادداشت های استاد شهید مرتضی مطهری در دو بخش حروف الفبایی و موضوعی و مشتمل بر مطالب گوناگونی است که از نظر اختصار و طولانی بودن مختلف هستند، به طوری که گاه در حد فیش‌برداری است و اجمالأ به مطلبی اشاره شده است و گاه به صورت یک مقاله است. در مجموع، این یادداشت‌ها راهنمای مفیدی برای پژوهشگرانی است که در صدد پژوهش در حوزه‌های مختلف مطالعات اسلامی هستند. مجلدات 1 تا 7 به یادداشت های الفبایی اختصاص دارد و از جلد 8 به بعد یادداشت‌های موضوعی را تشکیل می‌دهد که درباره مباحثی همچون توحید، اسلام، قرآن، سیره نبوی، امامت، فطرت، اخلاق، عرفان و ... بحث شده است.

گزیده کتاب یادداشت های استاد مطهری (جلد پنجم)

معمولاً می‌گویند در برابر حرکت زمان و تحول اجتماع دو نظریه وجود دارد: نظریه محافظه‌کاران که سنت‌گرا هستند و طرفدار حفظ سنت ها، و سنت ها را نگهدارنده بنیاد و اندام اجتماع می‌دانند و انهدام سنت ها را مساوی هرج و مرج و درهم ریختگی و آشفتگی و احیانا فنا و انهدام اجتماع، و نظریه انقلابیون که سنت ها را به منزله قید و بند و قالب های متحجر می‌دانند و معتقدند که سنت گرایی باعث رکود و توقف و تحجر و کهنگی و پوسیدگی و تأخر و انحطاط است. محافظه کار به خطر مرگ جامعه می‌اندیشد و انقلابی به خطر جمود و تأخر و انحطاط و توقف.
پس دو نظریه از نظر سنت ها بیشتر در کار نیست: نظریه حفظ و نگهداری سنت ها و نظریه درهم کوفتن و شکستن و دور ریختن آن ها.
ولی نظریه اسلام مبتنی بر دو گونه سنت است: سنت های ثابت و نگهداشتنی و قابل انطباق با همه زمان ها، و سنت های متغیر و وابسته به تاریخ و زمان. ثابت های اسلامی همه از نوع محتوا و حقیقت نیست، قشرها و قالبها هم برخی ثابت است. مثلاً روح و حقیقت نماز ذکر اللّه است اما اندام و قالب مشخص دارد و همچنین است حج، اما جهاد با شمشیر یک قالب ثابت نیست.
رجوع شود به ورقه‌های اخلاق و تربیت زنان و همچنین ورقه های تعلیم و تربیت اسلامی ـ منزل صادقی، شب هفتم.